Prowadzenie firmy we własnym domu może być wygodnym i ekonomicznym rozwiązaniem. Własne biuro, gabinet czy pracownia pozwalają ograniczyć koszty wynajmu lokalu, a część wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości może być związana z prowadzoną działalnością gospodarczą.
„Rób, co możesz, tym, co masz, tam, gdzie jesteś.”
— Theodore Roosevelt
Pojawia się jednak pytanie: czy przeznaczenie części domu na firmę wymaga zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania budynku? W praktyce znaczenie ma m.in. wielkość powierzchni wykorzystywanej na działalność, charakter prowadzonej firmy oraz to, czy sposób korzystania z nieruchomości nie powoduje dodatkowych uciążliwości.
Działalność gospodarcza w domu a 30% powierzchni
Jeżeli powierzchnia przeznaczona pod działalność gospodarczą nie przekracza 30% powierzchni domu, co do zasady nie ma potrzeby zmiany przeznaczenia budynku w starostwie powiatowym.
Nie oznacza to jednak, że można całkowicie pominąć kwestie podatku od nieruchomości. Jeżeli część domu zostaje faktycznie przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej, należy odpowiednio poinformować właściwy urząd gminy lub miasta.
Warto również pamiętać, że sam udział procentowy powierzchni nie jest jedynym kryterium. Znaczenie może mieć sposób prowadzenia działalności, jej charakter oraz wpływ na otoczenie.
Jakie formularze trzeba złożyć?
Do zgłoszenia informacji dotyczących nieruchomości i części wykorzystywanej na działalność gospodarczą służą przede wszystkim formularze podatkowe:
- IN-1 – Informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych,
- ZIN-1 – Załącznik do informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych – dane o przedmiotach opodatkowania podlegających opodatkowaniu,
- ZIN-3 – Załącznik do informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych – dane pozostałych podatników.
Dokumenty składa się w urzędzie miasta, urzędzie gminy lub urzędzie miasta właściwym ze względu na położenie nieruchomości, w komórce zajmującej się podatkiem od nieruchomości.
Przed złożeniem formularzy warto sprawdzić na stronie właściwego urzędu, jakie dokumenty i załączniki są wymagane w konkretnej gminie.
Co w przypadku współwłasności domu?
Jeżeli nieruchomość ma kilku współwłaścicieli, formalności wyglądają nieco inaczej.
Wszyscy współwłaściciele powinni podpisać formularz IN-1, a dane pozostałych współwłaścicieli należy podać w formularzu ZIN-3.
Jeżeli natomiast jesteś jedynym właścicielem nieruchomości, formularza ZIN-3 nie trzeba wypełniać.
Do prawidłowego wypełnienia dokumentów potrzebne będą dane dotyczące nieruchomości oraz podatników.
Jakie informacje przygotować?
Przed wypełnieniem formularzy warto przygotować:
- numer księgi wieczystej,
- numer obrębu,
- numer działki,
- powierzchnię użytkową budynku w metrach kwadratowych,
- powierzchnię pomieszczeń przeznaczonych na działalność gospodarczą,
- powierzchnię mieszkalną pozostałej części nieruchomości,
- imię i nazwisko właściciela lub współwłaścicieli, PESEL lub NIP, REGON – jeżeli został nadany, adres zamieszkania każdego ze współwłaścicieli,
- ewentualny adres do doręczeń, jeżeli jest inny niż adres zamieszkania.
Istotna jest także wysokość pomieszczeń, ponieważ ma ona wpływ na sposób ustalenia powierzchni użytkowej dla celów podatkowych.
Jak liczyć powierzchnię pomieszczeń?
Przy ustalaniu powierzchni należy uwzględnić wysokość pomieszczeń.
Jeżeli pomieszczenie ma wysokość:
- powyżej 2,20 m – uwzględnia się 100% jego powierzchni,
- od 1,40 m do 2,20 m – do celów podatkowych uwzględnia się 50% jego powierzchni,
- poniżej 1,40 m – powierzchni tej nie uwzględnia się przy ustalaniu powierzchni użytkowej dla podatku od nieruchomości.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku poddaszy, skosów i pomieszczeń o niestandardowej wysokości.
Skąd wziąć powierzchnię użytkową domu?
Najlepszym punktem wyjścia jest projekt budowlany lub dokumentacja dotycząca budynku. Dzięki temu można uniknąć błędów przy określaniu powierzchni poszczególnych pomieszczeń.
Przy ustalaniu powierzchni użytkowej budynku należy uwzględnić wszystkie kondygnacje, w tym m.in.:
- parter,
- piętra,
- piwnice,
- poddasze.
W przypadku pomieszczeń ze skosami trzeba dodatkowo uwzględnić wysokość poszczególnych części pomieszczenia.
Czy prowadzenie firmy w domu oznacza wyższy podatek?
Przeznaczenie części nieruchomości na działalność gospodarczą może mieć wpływ na wysokość podatku od nieruchomości. Dlatego tak ważne jest prawidłowe wskazanie powierzchni wykorzystywanej na firmę.
Warto pamiętać, że stawki podatku od nieruchomości dla powierzchni związanych z działalnością gospodarczą mogą być wyższe niż stawki dotyczące budynków mieszkalnych. Ostateczne rozliczenie zależy od obowiązujących przepisów oraz uchwały właściwej gminy.
30% powierzchni to nie wszystko – ważny jest charakter działalności
Samo wykorzystanie niewielkiej części domu na potrzeby firmy nie oznacza, że można zignorować pozostałe wymagania.
1. Uciążliwość dla sąsiadów
Prowadzona działalność nie powinna powodować nadmiernych uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości.
Problemem mogą być między innymi:
- nadmierny hałas,
- intensywne lub nieprzyjemne zapachy,
- duży ruch samochodowy,
- częste wizyty klientów,
- inne oddziaływania wykraczające poza zwykłe korzystanie z nieruchomości mieszkalnej.
Dlatego przed rozpoczęciem działalności warto zastanowić się nie tylko nad powierzchnią przeznaczoną na firmę, ale również nad tym, jak działalność będzie wpływała na otoczenie.
2. Wymogi sanitarne i BHP
Niektóre rodzaje działalności podlegają dodatkowym wymaganiom.
Przykładowo gabinet lekarski, gabinet kosmetyczny czy punkt gastronomiczny mogą wymagać spełnienia określonych warunków sanitarnych, technicznych i związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy.
W takich przypadkach fakt, że firma zajmuje mniej niż 30% powierzchni domu, nie oznacza automatycznego zwolnienia z pozostałych wymogów.
Przed rozpoczęciem działalności warto więc sprawdzić wymagania właściwych organów dla konkretnego rodzaju usług.
3. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Kolejną kwestią, którą warto sprawdzić, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP).
Plan może określać, jakie rodzaje zabudowy i działalności są dopuszczalne na danym terenie. Dlatego przed rozpoczęciem działalności dobrze jest skontaktować się z urzędem gminy lub miasta i sprawdzić zapisy dotyczące konkretnej nieruchomości.
Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy działalność ma mieć charakter usługowy, a nie wyłącznie biurowy.
Czy można wrzucić część rachunków za dom w koszty firmy?
Jeżeli część domu została faktycznie przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej, w określonych przypadkach możliwe jest zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu odpowiedniej części wydatków związanych z nieruchomością.
Może to dotyczyć – przy zachowaniu odpowiednich zasad – części kosztów takich jak:
- energia elektryczna,
- ogrzewanie,
- internet,
- odsetki od kredytu na zakup domu wykorzystywanego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej,
- inne wydatki związane z utrzymaniem części nieruchomości wykorzystywanej do działalności.
Kluczowe jest jednak ustalenie racjonalnej i możliwej do udokumentowania proporcji. Nie oznacza to automatycznie, że można zaliczyć całą wartość domowych rachunków do kosztów działalności.
Jak przygotować się do zgłoszenia?
Najprościej przejść przez cały proces krok po kroku:
- Ustal, jaka część domu będzie wykorzystywana na działalność.
- Sprawdź powierzchnię użytkową budynku, najlepiej na podstawie projektu budowlanego.
- Zmierz lub ustal powierzchnię pomieszczeń przeznaczonych na firmę, uwzględniając ich wysokość.
- Sprawdź, czy działalność nie wymaga dodatkowych zezwoleń, dostosowania lokalu lub spełnienia wymogów sanitarnych i BHP.
- Zweryfikuj miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w urzędzie gminy lub miasta.
- Przygotuj dane właścicieli lub współwłaścicieli nieruchomości.
- Wypełnij odpowiednie formularze IN-1, ZIN-1 i – w przypadku współwłasności – ZIN-3.
- Złóż dokumenty w urzędzie właściwym dla położenia nieruchomości.
- Po dokonaniu zgłoszenia ustal sposób rozliczania wydatków związanych z wykorzystywaną częścią domu, jeżeli mają być zaliczane do kosztów działalności.
Podsumowanie
Prowadzenie działalności gospodarczej we własnym domu nie zawsze oznacza konieczność zmiany sposobu użytkowania całego budynku. Jeżeli działalność zajmuje niewielką część nieruchomości, w szczególności nieprzekraczającą 30% powierzchni domu, formalności mogą być znacznie prostsze.
Nie należy jednak ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia procentowego udziału powierzchni. Rodzaj działalności, jej wpływ na sąsiadów, wymogi sanitarne i BHP oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego również mogą mieć znaczenie.
Warto także pamiętać o prawidłowym ustaleniu powierzchni pomieszczeń oraz przygotowaniu odpowiednich danych do formularzy podatkowych. Dzięki temu można uniknąć problemów z późniejszym rozliczeniem podatku od nieruchomości.
Jeżeli część domu jest rzeczywiście wykorzystywana na potrzeby firmy, warto również przeanalizować możliwość rozliczania odpowiedniej części kosztów utrzymania nieruchomości jako kosztów związanych z działalnością gospodarczą.
Share this content:
